Op het eerste gezicht lijkt het vooral een technisch vervangingsproject. Maar de plannen laten ook zien hoe de rol van energie-infrastructuur in het openbaar vervoer verandert. Waar de energievoorziening vroeger vooral bedoeld was om trolleybussen te laten rijden, wordt inmiddels nadrukkelijk gekeken naar bredere toepassingen binnen het energiesysteem.

Energievoorziening als strategische infrastructuur

De opdracht is daarom tweeledig:

1: het vervangen van verouderde installaties. 
2: het voorbereiden van de energievoorziening op de toekomstige groei van het openbaar vervoer én op mogelijke stroomafname door andere partijen.

Volgens Strukton wordt het systeem daarmee geschikt gemaakt voor toekomstige energievraagstukken en innovatieve toepassingen.

Dat is opvallend. Want juist rond Arnhem wordt al enkele jaren onderzocht of het bestaande trolleynet een rol kan spelen bij uitdagingen rondom netcongestie en elektrificatie.

Arnhem is een unieke businesscase, want het beschikt als enige Nederlandse stad nog over een uitgebreid trolleynetwerk. Inmiddels rijden de nieuwste trolleybussen niet alleen onder de bovenleiding, maar beschikken zij ook over batterijen waarmee zij delen van hun route zonder draad kunnen afleggen. Tijdens het rijden laden deze accu's automatisch op via de bovenleiding; een techniek die bekendstaat als In Motion Charging.

‍Van vervoersnetwerk naar energiehub?

Al in 2023 werd onderzocht of de bestaande bovenleidingen meer functies zouden kunnen vervullen dan alleen het voeden van trolleybussen. In een interview met Mobiliteit.nl stelde projectmanager Hans Aldenkamp van Hermes/Transdev dat het netwerk technisch gezien ook gebruikt kan worden om andere voertuigen van energie te voorzien. "Ons netwerk is tussen 01.00 en 05.00 uur werkloos", zei Aldenkamp destijds. "Dus dan kan een ander prima auto's opladen."³

Ook Michiel van der Zanden van Stevin Technology Consultants noemt in hetzelfde artikel mogelijkheden. Hij omschrijft het Arnhemse trolleynet als een "stedelijk verlengsnoer" dat door de hele stad loopt en daardoor interessant kan zijn voor andere vormen van elektrisch vervoer.

De grootste uitdaging bleek daarbij niet technisch, maar juridisch, net als bij het project van Stedin, ProRail en gemeente Utrecht waar Energie in het OV onlangs aandacht aan besteedde. Door bestaande regelgeving mag energie niet zomaar via het trolleynet aan andere partijen worden geleverd.

Eerste praktijkproef tijdens netcongestie

Twee jaar later werd die gedachte concreter. In 2025 startte Arnhem een proef waarbij elektrische bouwmachines werden opgeladen via het trolleynet. De aanleiding was duidelijk: netcongestie. Doordat het elektriciteitsnet op veel plekken vol raakt, wordt het namelijk steeds lastiger om nieuwe zware aansluitingen te realiseren. Voor bouwprojecten die vanwege stikstofregels juist moeten elektrificeren, levert dat een extra probleem op.

De oplossing in Arnhem was om gebruik te maken van capaciteit die 's nachts beschikbaar komt wanneer de trolleybussen niet rijden. Volgens de gemeente konden bouwmachines daardoor dichter bij de bouwplaats worden opgeladen zonder extra netaansluitingen. Hoogleraar energietechnologie David Smeulders (TU Eindhoven) noemde het in de Volkskrant een relatief kleine, maar slimme toepassing: "Dit soort lokale combinaties moeten veel meer gemaakt worden."

Voorbereiden op een andere energierealiteit

Tegen die achtergrond krijgt de huidige vernieuwing van de energievoorziening een bredere betekenis. De investering gaat niet alleen over betrouwbaarheid van het bestaande netwerk, maar ook over de vraag welke rol bestaande ov-infrastructuur in de toekomst kan spelen. Dat blijkt ook uit de tweede fase van het project. Volgens Strukton wordt de energievoorziening niet alleen voorbereid op groei van het openbaar vervoer, maar expliciet ook op stroomafname door andere partijen.

Welke toepassingen dat precies worden, is nog niet bekend. Maar de ontwikkelingen van de afgelopen jaren laten zien dat het Arnhemse trolleynet steeds vaker wordt gezien als meer dan alleen een voorziening voor bussen.

In een tijd waarin netcapaciteit schaars is, wordt bestaande infrastructuur steeds vaker bekeken als onderdeel van de oplossing. Daarmee raakt de Arnhemse investering aan een bredere vraag die op steeds meer plekken speelt: hoe benutten we bestaande energie-infrastructuur slimmer, voordat we nieuwe capaciteit bouwen? Voor Arnhem betekent dat mogelijk dat een netwerk, ooit aangelegd om trolleybussen van stroom te voorzien, de komende decennia ook een rol gaat spelen in de bredere energietransitie.

‍